شهر درسدن در آلمان به خاطر معماری باروک خود در کنار رودخانه البه مشهور است، اما یکی از بناهای آن به نام «یِنیدزه» به طرز عجیبی در این فضا خودنمایی میکند. این ساختمان که به «مسجد تنباکو» نیز معروف است، با عناصر معماری شرقی و الهام از کاخ الهمبرا در گرانادا طراحی شده و از بیش از یک قرن پیش بر محله فریدریششتات درسدن سایه افکنده است.
یِنیدزه با ارتفاع 62 متر و 600 پنجره به سبکهای مختلف، به عنوان یکی از بزرگترین مساجد جهان به نظر میرسد، اما واقعیت این است که هرگز یک مسجد نبوده و نیست. در طول بیشتر تاریخ خود، این بنا به عنوان یک کارخانه تنباکو فعالیت کرده و طراحی غیرمعمول آن به منظور احترام به ریشههای شرقی تنباکو و همچنین دور زدن قوانین سختگیرانه معماری در مرکز شهر درسدن انتخاب شده است.
این کارخانه در سال 1886 توسط کارآفرین یهودی، هوگو زیتز، تأسیس شد. او به دلیل محدودیتهای شدید معماری در ساخت کارخانهها در مرکز درسدن، با دشواریهای زیادی برای تأسیس یک واحد تولیدی مواجه بود. پس از دو دهه تلاش ناموفق برای جلب نظر دولت محلی، زیتز تصمیم گرفت قوانین را دور بزند.
در سال 1907، زیتز از معمار 29 ساله، مارتین همیتسچ، خواست تا طراحی کارخانهای را انجام دهد که به واقع شبیه یک کارخانه نباشد. این ساختار با الهام از مقبرههای مملوک در قاهره طراحی شد و شامل بلوکهای گرانیتی قرمز و خاکستری، موزاییکهای رنگی و الگوهای هندسی موریس بود. حتی دودکشهای آن به شکل منارهها طراحی شده بود.
با این حال، این پروژه با انتقادات شدیدی مواجه شد و بسیاری از معماران آن را لکهای بر تاریخ باروک مشهور شهر میدانستند. این انتقادات به حدی شدید بود که همیتسچ از اتاق معماران اخراج شد و شورای شهر تهدید به رد مجوز ساخت زیتز کرد. اما زیتز تهدید کرد که کسبوکار خود را به مکان دیگری منتقل میکند و در نهایت مقامات محلی عقبنشینی کردند.
تا سال 1909، کارخانه تنباکو یِنیدزه به پایان رسید و حتی کلمات «سلام علیکم» به زبان عربی بر روی آن برای مسافران قطار نصب شد. به زودی، برندهای سیگار «سلام علیکم» و «سلام گلد» به یکی از محبوبترین برندها در آلمان تبدیل شدند و این کارخانه به دلیل ظاهر خاصش به «مسجد تنباکو» معروف شد.
معماری ساختمان یِنیدزه همواره موضوع بحث و جدل در درسدن بوده است. برخی هنوز آن را بیمزه میدانند، به ویژه در مقایسه با آثار باروک شهر، اما امروزه این بنا به عنوان بخشی جداییناپذیر از چشمانداز شهر شناخته میشود. این موفقیت قابل توجهی است، به ویژه با توجه به اینکه این بنا به طرز معجزهآساای در بمبارانهای سال 1945 در جنگ جهانی دوم جان سالم به در برد.
پانزده سال پس از افتتاح، این مسجد تنباکو به گروه تنباکوی ریمتسما فروخته شد و تا سال 1953 به فعالیت خود ادامه داد. پس از چند دهه انزوا، این بنا در سال 1996 به طور کامل بازسازی شد. در حال حاضر، این ساختمان متعلق به گروه EB مستقر در برلین است و در سال 2014 از میلیاردر اسرائیلی، آدی کیزمن، خریداری شده است. اکنون به عنوان یک مرکز اداری با رستورانی در گنبد بزرگ آن فعالیت میکند که به مهمانان امکان مشاهده 360 درجهای از درسدن را میدهد.
اگر این روایت برایتان جالب بود، کشف بعدی را از پیشنهادهای پایین انتخاب کنید.