هودد پیتوهویی، پرندهای کوچک و بومی پاپوآ گینه نو، بهعنوان نخستین و تنها پرنده سمی تأییدشده علمی در جهان شناخته میشود. مردم ملانزی این منطقه از مدتها پیش از نزدیک شدن به این پرنده خودداری میکردند، اما پتانسیل سمی آن برای دنیای غرب تنها بهطور تصادفی در بیش از سه دهه پیش کشف شد.
در سال 1990، جک دامباچر، پرندهشناس، در حال جستجوی پرندگان بهشتی در جزیرهای در اقیانوس آرام بود. او توریهای ظریف برای شکار این پرندگان بین درختان نصب کرده بود و بهطور تصادفی چند هودد پیتوهویی نیز در آنها به دام افتادند. وقتی او سعی کرد این پرندگان را از تلهها بیرون بیاورد، آنها او را خراشیدند و نیش زدند و او بهطور غریزی دستش را به دهانش برد تا درد را تسکین دهد. بهمحض این کار، احساس بیحسی در لبها و زبانش کرد و سپس سوزش شدیدی را تجربه کرد که ساعتها ادامه داشت.
دامباچر بعداً مشکوک شد که این علائم ناشی از پرنده است و یک پر از هودد پیتوهویی را به دهان گذاشت. بیحسی و درد بهسرعت بازگشت و او بهطور ناخواسته اولین پرنده سمی جهان را کشف کرده بود.
در همان سالی که دامباچر این کشف تصادفی را انجام داد، دانشمندان در حال آمادهسازی لاشههای هودد پیتوهویی برای نمایشگاههای موزه نیز هنگام دست زدن به آنها احساس بیحسی و سوزش کردند. با این حال، بیشتر منابع به دامباچر بهعنوان کشفکننده طبیعت سمی این پرنده اشاره میکنند. او از بومیان گینه نو درباره هودد پیتوهویی پرسید و همه آنها از سمی بودن آن آگاه بودند. آنها این پرنده را «پرنده زباله» مینامیدند، زیرا هنگام پختن بوی بدی از خود ساطع میکرد و تنها در مواقع اضطراری و زمانی که هیچ منبع غذایی دیگری در دسترس نبود، مصرف میشد.
دامباچر برای کسب اطلاعات بیشتر درباره هودد پیتوهویی و سم آن، تعدادی پر به جان دبلیو. دالی در مؤسسه ملی بهداشت ارسال کرد. دالی، که یکی از پیشروترین دانشمندان در زمینه سموم طبیعی بود، در دهه 1960 سم باترکوتوکسین را بهعنوان سم در قورباغههای سمی کلمبیا شناسایی کرده بود و بهطور تصادفی همان خانواده سموم را در پرهای هودد پیتوهویی پیدا کرد. این ترکیبات که بهعنوان باترکوتوکسین شناخته میشوند، آلکالوئیدهای استروئیدی سمی هستند که با مختل کردن جریان یونهای سدیم از طریق کانالهای غشای عصبی و عضلانی عمل میکنند و در غلظتهای پایین باعث بیحسی و سوزش و در غلظتهای بالاتر منجر به فلج و سپس ایست قلبی و مرگ میشوند. این ترکیبات بهعنوان سمیترین ترکیبات بهازای وزن در تمام طبیعت شناخته میشوند و 250 برابر سمیتر از استریکنین هستند.
تحقیقات بعدی نشان داد که هودد پیتوهویی سموم را هم در پوست و پرهای خود و هم در استخوانها و اندامهای داخلی خود ذخیره میکند، هرچند در غلظتهای بهمراتب پایینتر. وجود این سم در سیستم داخلی پرنده نشان میدهد که آنها نسبت به آن بیحس هستند. جالب است که غلظت باترکوتوکسین در هودد پیتوهوییها بهطور قابل توجهی بسته به فرد و منطقه جغرافیایی متفاوت است.
منبع سم در هودد پیتوهوییها موضوع بحثهای زیادی بین دانشمندان بوده است، اما اجماع عمومی این است که این پرندگان سم را خود تولید نمیکنند، بلکه از رژیم غذایی خود، بهویژه از سوسکهای چورزین که همچنین حاوی سم هستند، دریافت میکنند. دلیل سمی بودن هودد پیتوهویی هنوز مشخص نیست. برخی دانشمندان معتقدند که این سم میتواند بهعنوان یک بازدارنده برای شکارچیان عمل کند، اما شواهد کمی برای حمایت از این نظریه وجود دارد. در حالی که قورباغههای سمی به شدت نیاز به کمک دارند تا شکارچیان را دور نگه دارند، یک پرنده آزاد پرواز؟ علاوه بر این، غلظتهای باترکوتوکسین در هودد پیتوهوییها تقریباً سه مرتبه کمتر از قورباغههای سمی است.
توضیح منطقیتر این است که سم روی پوست و پرهای آنها برای دور نگهداشتن انگلها طراحی شده است. آزمایشها نشان دادهاند که شپشها تمایل به دوری از پرهای سمی هودد پیتوهویی دارند و آنهایی که به آنها آلوده میشوند، عمر کوتاهتری نسبت به شپشهای کنترل دارند. با این حال، باترکوتوکسینها به نظر نمیرسد که تأثیری بر انگلهای داخلی داشته باشند.
بنابراین، دفعه بعد که به حیوانات سمی فکر میکنید، دیگر فقط مارها، قورباغهها، عنکبوتها و ماهیها به ذهنتان نرسند. اکنون یک پرنده سمی بهطور علمی شناختهشده وجود دارد و نام آن پرنده زباله هودد پیتوهویی است.
اگر این روایت برایتان جالب بود، کشف بعدی را از پیشنهادهای پایین انتخاب کنید.