تحقیقات جدید نشان می‌دهد که طاعون سیاه، که از سال 1347 تا 1353 اروپا را درنوردید، تنها یک موج ویرانگر نبوده و این بیماری در قرون بعدی نیز به طور مکرر بازگشته است. این مطالعه که در نشریه PNAS منتشر شده، به رهبری تیمی از دانشگاه تارتو در استونی انجام شده و جزئیات جدیدی از بازگشت‌های مکرر طاعون را تا قرن 18 ارائه می‌دهد.
با استفاده از یک روش نوین برای تطبیق ژنوم‌های طاعون با شیوع‌های تاریخی، محققان توانستند زمان و مکان ظهور سویه‌های مختلف این باکتری را شناسایی کنند. کریستینا تامبِتس، زیست‌شناس مولکولی از دانشگاه تارتو، می‌گوید: “ما شواهدی از ورود مکرر طاعون به استونی از اواخر قرن 14 پیدا کردیم و چندین خط ژنتیکی ناشناخته را در محیط‌های شهری و روستایی شناسایی کردیم.”
محققان 26 ژنوم از باکتری Yersinia pestis را که از 11 حفاری باستانی در استونی، روسیه، انگلستان، هلند و سوئیس به دست آمده بود، بازسازی و تحلیل کردند. این روش جدید ترکیبی از تاریخ‌گذاری کربن رادیواکتیو، زمان‌بندی‌های ژنتیکی تاریخی و سوابق مرگ و میر محلی را شامل می‌شود.
این تیم موفق به تاریخ‌گذاری دقیق 75 ژنوم طاعون شد و توانست ارتباط آن‌ها را با موج‌های خاص طاعون که توسط تاریخ‌نگاران در مناطق مختلف ثبت شده بود، برقرار کند. فیلیپ اسلاوین، تاریخ‌نگار از دانشگاه استیرلینگ در بریتانیا، اظهار داشت: “ما توانستیم بازه‌های زمانی تاریخ‌گذاری بسیاری از نمونه‌ها را بهبود بخشیم.”
یکی از کشفیات مهم این تحقیق، تنوع عمده در خط‌های ژنتیکی Y. pestis در دوره 1450 تا 1500 بود که ممکن است به ایجاد مخازن جدید بیماری طاعون در جوندگان منجر شده باشد. همچنین ارتباطی با خشکسالی بزرگ رنسانس که در همان دوره اتفاق افتاد، مشاهده شده است.
این مطالعه همچنین به شیوع طاعون در طول جنگ‌های سی ساله (1618–1648) و جنگ بزرگ شمالی (1700–1721) اشاره دارد. محققان معتقدند که ارتش‌ها، پناهندگان و بازرگانان در حرکت‌های جمعی خود، عفونت‌ها را با خود حمل می‌کنند. کریستینا شِیب، ژنتیک‌دان از دانشگاه تارتو، می‌گوید: “ما می‌بینیم که Yersinia pestis در دوره‌های درگیری به شاخه‌های جدید تقسیم می‌شود و در مسیرهای سفر ارتش‌ها و جمعیت‌های جابجا شده گسترش می‌یابد.”
با جمع‌آوری و بازیابی بیشتر DNA باستانی، می‌توان زمان‌بندی ارائه شده در این تحقیق را دقیق‌تر کرد و ارتباطات با رویدادهای تاریخی را با اطمینان بیشتری برقرار نمود. باکتری Yersinia pestis هنوز هم وجود دارد و اگرچه موارد انسانی طاعون اکنون بسیار نادر است و می‌توان آن‌ها را با آنتی‌بیوتیک‌های مدرن درمان کرد، این یافته‌ها به محققان کمک می‌کند تا درک بهتری از چگونگی پیشرفت بیماری‌ها که از حیوانات به انسان منتقل می‌شوند، داشته باشند.
این مطالعه به ما کمک می‌کند تا در صورت بروز تهدید یک پاندمی دیگر، بهتر بتوانیم آن را ارزیابی و مدل‌سازی کنیم. مارسل کلر، ژنتیک‌دان از دانشگاه تارتو، می‌گوید: “در پاندمی‌های تاریخی، زمان‌بندی‌ها معمولاً ناقص هستند یا ممکن است بیش از 100 سال را پوشش دهند که این امر توانایی ما را در تفسیر داده‌های ژنتیکی محدود می‌کند.”
اگر این روایت برایتان جالب بود، کشف بعدی را از پیشنهادهای پایین انتخاب کنید.