تحقیقات جدید نشان می‌دهد که زمان مصرف غذا به اندازه نوع آن در کنترل قند خون اهمیت دارد. در یک مطالعه که در نشریه Diabetes منتشر شده، محققان دریافتند که موش‌هایی که قبل از مصرف گلوکز روغن زیتون خوردند، افزایش قند خون کمتری را تجربه کردند.
دکتر دایسکه یابه، متخصص غدد از دانشگاه کیوشو، می‌گوید: “یافته‌های ما نشان می‌دهد که ترتیب ورود مواد مغذی به روده می‌تواند پاسخ هورمونی و عصبی هماهنگی را فعال کند که سرعت تحویل گلوکز به روده را تغییر می‌دهد.” این یافته‌ها هنوز تنها در موش‌ها آزمایش شده است، اما پیش از این نیز شواهدی وجود داشت که نشان می‌دهد ترتیب مصرف غذا می‌تواند بر واکنش قند خون پس از یک وعده غذایی تأثیر بگذارد.
ترتیب مصرف غذا و قند خون
روش جدیدی به نام «ترتیب وعده غذایی» به عنوان یک رویکرد غذایی برای کمک به درمان و مدیریت دیابت و چاقی در حال ظهور است. شواهد نشان می‌دهد که مصرف سبزیجات یا غذاهای غنی از پروتئین یا چربی قبل از کربوهیدرات‌ها می‌تواند به کاهش قند خون کمک کند.
به نظر می‌رسد که این تأثیر به دلیل کند کردن فرآیند تخلیه معده توسط برخی مواد مغذی باشد، به طوری که غذا به آرامی به روده کوچک منتقل می‌شود و جذب گلوکز به خون به تأخیر می‌افتد. همچنین ممکن است مصرف برخی غذاها قبل از کربوهیدرات‌ها باعث ترشح هورمون‌های خاصی مانند پپتید-۱ شبیه گلوکاگون (GLP-1) شود که به کاهش اشتها و افزایش انسولین کمک می‌کند.
نتایج آزمایشات
برای بررسی این مکانیسم‌ها، تیم یابه آزمایشی با موش‌ها انجام داد و سه حالت مختلف را پس از یک شب روزه‌داری ارزیابی کرد. در یک آزمایش، موش‌ها ۱۵ دقیقه قبل از دریافت گلوکز، روغن زیتون دریافت کردند. گروه دیگری ابتدا گلوکز و سپس روغن زیتون مصرف کردند و گروه سوم به عنوان کنترل، آب و سپس گلوکز خوردند.
نتایج آزمایش‌ها نشان داد که موش‌های مصرف‌کننده روغن زیتون قبل از گلوکز، قند خون کمتری بلافاصله پس از وعده غذایی داشتند و در زمان‌های ۱۵ و ۳۰ دقیقه نیز کاهش قابل توجهی را نشان دادند. این در حالی است که اثرات در ۶۰ دقیقه کاهش یافته بود.
موش‌هایی که ابتدا روغن زیتون مصرف کردند، همچنین تخلیه معده کندتری داشتند و سطوح بالاتری از هورمون‌های گلوکاگون، پپتید وابسته به گلوکز-۱ (GIP) و GLP-1 در خون خود داشتند که نشان‌دهنده پاسخ‌های هورمونی مختلفی است که ممکن است به کند کردن تخلیه معده و محدود کردن افزایش قند خون کمک کند.
نتایج دیگر چربی‌ها
محققان همچنین چربی‌های دیگری مانند روغن دانه کتان، چربی خوک، روغن نارگیل و روغن ماهی را آزمایش کردند. به طور کلی، روغن زیتون بهترین عملکرد را در کنترل قند خون داشت، اگرچه روغن دانه کتان و چربی خوک نیز در برخی از اندازه‌گیری‌ها نتایج مشابهی را نشان دادند.
در آزمایش‌های جداگانه با مدل‌های موش دیابتی، روغن زیتون پیش‌بارگذاری شده مزایای مشابهی برای قند خون و تخلیه معده ارائه داد، که نشان می‌دهد این مکانیسم حتی زمانی که توانایی بدن برای تولید انسولین به طور قابل توجهی کاهش یافته باشد، عمل می‌کند.
محققان در آزمایش‌های دیگر با استفاده از داروها و موش‌های مهندسی ژنتیکی، سیگنال‌دهی گلوکاگون و GLP-1 را مسدود کردند. آن‌ها دریافتند که اگر یکی از این مسیرها مختل شود، روغن زیتون هنوز هم اثرات مفیدی دارد، اما اگر هر دو مسیر مسدود شوند، کاهش قند خون تضعیف یا از بین می‌رود و اثرات کند کردن تخلیه معده ناپدید می‌شود.
نتیجه‌گیری
به طور کلی، به نظر می‌رسد که مزایای روغن زیتون در کنترل قند خون شامل هورمون‌ها و مسیرهای عصبی است. محققان می‌گویند: “به نظر می‌رسد که این اثر شامل یک پاسخ اندوکرین-عصبی یکپارچه است و نه یک هورمون واحد.” آن‌ها همچنین اشاره می‌کنند که مصرف روغن زیتون پس از گلوکز همان مزایا را نشان نمی‌دهد و ترتیب مواد مغذی یک عامل کنترل‌کننده است.
با وجود این که هنوز اطلاعات زیادی در مورد این مکانیسم وجود ندارد و این اثرات تنها در موش‌ها نشان داده شده است، این یافته‌ها می‌توانند به عنوان یک ماده غذایی رایج در مطالعات آینده بر روی انسان‌ها مورد آزمایش قرار گیرند و بینش‌های جدیدی در مورد نحوه عملکرد ترتیب وعده غذایی ارائه دهند.
دکتر یابه می‌گوید: “گروه ما مدت‌هاست که به رویکردهای غذایی عملی که مردم می‌توانند در زندگی روزمره خود ادامه دهند، علاقه‌مند است. ترتیب وعده غذایی جذاب است زیرا فقط نحوه مصرف یک وعده غذایی را تغییر می‌دهد و نیازی به اجتناب از گروه‌های غذایی کامل ندارد.”
اگر این روایت برایتان جالب بود، کشف بعدی را از پیشنهادهای پایین انتخاب کنید.